خانواده فیروزه
فيروزه(Turquoise)
فیروزهِ ایران(PERSIAN TURQUOISE ):
هر نوع فیروزه مرغوب را فیروزهِ ایران (PERSIAN TURQUOISE) می گویند.
پیدایش نام :
The name comes from the French "turquoise", which means "Turkey"
Turquoise كلمه ايست فرانسوي به معناي تركيه٬ زيرافيروزه از راه تركيه وارد اروپا شده است.
خواص فیروزه:
فرمول شیمیایی: آلومينو فسفات آبدار مس با فرمول CuAl6(PO4)4(OH)8.5H2O
رنگ : آبي، آبي مايل به سبز
سيستم تبلور : تري‌كلينيك
ضريب شكست : 1.61-1.65
سختي : 6
نوع شکست : ) conchoidal صدفي)
کلیواژ : ندارد
ميزان شفافيت : شفاف
وزن مخصوص: 2.60 - 2.80
انحلال فیروزه: در HCL
انواع مرغوب فيروزه ایران از نظر رنگ، نقش و كيفيت :
1-فيروزه عجمی .
2- فيروزه شجري.
مشخصات فیروزه مرغوب:
فيروزه مرغوب دارایرنگ آبي سیر، جلاي چيني و سختي بالا می باشد. افزايش رنگ سبز ٬ پريدگي رنگ و وجود ناخالصي عواملي هستند كه باعث كاهش كيفيت فيروزه مي شوند.
معدن فيروزه نيشابور:
تنها معدن فیروزه ایران با ذخیره 9 هزار تن و ظرفیت تولید سالانه 19 تن در 55 کیلومتری شما لغربي نیشابور در جاده قديم سبزوار و در روستاي «معدن» قرار دارد به طور تقریبی از هر تن سنگ فیروزه خام این معدن 8 تا 10 کیلوگرم فیروزه حاصل می گردد.
شهرفیروزه : شهر بزغان
فيروزه سبز قوچاني:
به بلورهاي كريزوكولا، در اصطلاح نگين‌تراشان گفته می شود. كريزوكولا نوعي سيليكات مس آبدار كه در برخي موارد همراه با فيروزه يافت شده و از لحاظ خصوصيات ظاهري تا حدودي مشابه آن است.
علت رنگ آبی وسبز درفیروزه:
فيروزه يك فسفات آلومينيوم با سختي حدود 6 مي باشد. با اين حال به طور قابل ملاحظه اي از كوارتز نرمتر است اين كاني به طور طبيعي در طيف وسيعي از رنگها٬ از آبي آسماني روشن تا سبز خاكستري يافت مي شود. فيروزه با رنگ آبي خوشرنگ بهترين كيفيت راداراست وبسيار كمياب ميباشد ودر حاليكه رنگ سبز يا آبي كمرنگ كه از ارزش كمي برخوردار مي باشد فراواني بيشتري دارد. رنگ آبي فيروزه به خاطر وجود عنصر مس و رنگ سبز از عناصر آهن (Fe) يا كرم( Cr) بوجود مي آيد.
چگونگی به وجودآمدن فیروزه:
پیدایش :
a secondary mineral in the alteration zone in hydrothermal replacement deposits
يك مينرال ثانويه درزونهاي آلتراسيون در ذخاير جايگزين هيدروترمالي.
فيروزه در مكانهايي بوجود مي آيد كه ميزان مس موجود در منطقه به ميزان بالايي باشد بر اثر تاثير محلولهاي سطحي مس دار بر روي سنگهاي غني از Al2O3 و غني از فسفر ( فسفر بصورت آپاتيت در درون سنگهاي آذرين وجود دارد ) . فيروزه بوجوي مي آيد گاهي نيز بر اثر تاثير محلولهاي سطحي مس دار٬ بر روي فسيلهاي استخواني جانوران فيروزه به وجود مي آيد.
کانیهای پاراژنز:
quartz, pyrite, chalcopyrite, apatite
كوارتز٬ كالكوپيريت ٬ پيريت ٬آپاتيت
:Spider web
آنچه در اغلب فيروزه ها عموميت دارد وجود رگه يا رگچه هايي سياه يا قهوه اي رنگ برجسته است كه مربوط به سنگ مادر تشكيل دهند فيروزه مي باشد .
اين رگه ها گاه در طرحهاي منظم و غير منظم شكل مي گيرند كه در چنين حالتي به آن شبكه عنكبوتي (Spider web) و در اصطلاح بازار ايران به آن فيروزه شجري مي گويند. اگر اين طرح منظم و زيبا باشد باعث افزايش ارزش فيروزه خواهد شد در حاليكه اگر اين شبكه نامنظم و به صورت نقطه و لكه اي باشد از ارزش فيروزه خواهد كاست .
كشورهاي صادركننده فيروزه:
ايران ، آمريكا، مصر ،افغانستان ( Iran | USA | Egypt | Afghanistan)
انواع معادن فیروزه:
معدن فيروزه نیشابور- معدن فيروزه باغو - فيروزه عبدالله گيو- انديس فيروزه آقايه
راههاي افزايش عمر فيروزه:
1-مرحله به سازيtreatment شامل واكس زدن
2- عدم شستشو با مواد شوینده والکل
3- عدم تماس با پوست چرب و مواد آرايشي
4- در معرض نور و گرد و غبار قرار نگیرد.
5 - تميز كردن فيروزه هر چند يك بار تنهابا يك پارچه نرم و تميزوكمي مرطوب.
مرحله به سازيtreatment فیروزه چگونه صورت می پذیرد؟
فيروزه ها جواهرات نسبتا" نرمي هستند و همچنين كاملا" حساس مي باشند بدين معني كه رنگ فيروزه مي تواند در طي استفاده از آن كم رنگ شود. به همين دليل امروزه حتي براي فيروزه هايي با كيفيت عالي يك مرحله به سازيtreatment شامل واكس زدن در نظر گرفته مي شود عمل واكس زدن به فيروزه باعث مي شود تا ضمن افزايش سختي و در نتيجه آن افزايش دوام كاني ، از محو شدن رنگ فيروزه به مرور زمان نيز جلوگيري شود. واكس فيروزه يك نوع رزين مصنوعي است كه در طي روشي خاص با فرو بردن فيروزه داخل رزين مورد نظر صورت مي گيرد. تقريبا" امروزه اكثر فيروزه ها با اين روش به سازي مي شوند و اين عمل حتي باعث افزايش قيمت و ارزش فيروزه مي شود.
تراش سنگهاي معدن فيروزه با كيفيت متوسط تا پايين : در مشهد – سنتي
تراش سنگهاي معدن فيروزه با كيفيت بالا و يا اندازه‌هاي (تراش استاندارد):
درمالزي و تايلند-حرفه ایی
انواع تراش فیروزه:
فيروزه به ندرت به صورت تراش دار مي باشد اكثرا" بصورت برش كبوچان (Cabuchan) است همچنين برش بيد يا دانه تسبيحي (Bead) و برش فانتزي (Fancy) نيز كاني فيروزه برش داده مي شود.
فیروزه در زبانهای گوناگون :
زمان داريوش: اخشائين ، مورد استفاده: تزئين كاخها
در دوره ساساني : پرنك، پروجك يا پيزوزاگ، مورد استفاده : تهيه انگشتر و گوشواره و ظروف درباري
در ميان اروپائيان: توراكواز به معنای سنگ تركي. علت اين نامگذاري حمل فيروزه ايران از طريق تركيه به مصردر زمانهاي قبل بوده است.
قدیمی‌ترین معادن فیروزه:
در سرابیت الخادم در شبه جزیره سینا واقع بوده که زمان آن به 4000 سال پیش از میلاد باز می‌گردد و بدون شک فیروزه‌های گردنبند ملکه زر ( Queenzer ) ملکه سلسله اول مصر ، از این مکان فراهم شده است.
مالاکیت( Malachite)
وجه تسمیه: Malakhe از واژه یونانی به معنای پنیرک که رنگ آن سبز است. گرفته شده است
سیستم تبلور: مونوکلینیک
رده بندی: کربنات
کلیواز: ناقص
جلا: شیشه ای – چرب
شکستگی: صدفی
شفافیت: نیمه کدر
سختی:تردوشکننده
اشکال ظاهری: بلوری - توده ای - رسوبی - پسودومرف های رشته ای
ژیزمان: آلمان غربی ، فرانسه ، رومانی ، URSS ، فراوان ; امریکا ، زئیر ، نامیبیا و غیره
خواص شیمیایی: محلول در- HCl.در حرارت شعله اسید را رنگین می کند
ترکیب شیمیایی: CuO=71.95% CO2=19.9% H2O=8.15%
رنگ کانی: سبز - سبز تیره
رنگ اثر خط: سبز روشن
تشابه کانی شناسی: کریزوکول - روزازیت – پزویدومالاکیت
پاراژنز: کویور- کوپریت - کالکوپیریت - آزوریت و غیره
منشا تشکیل: ثانوی
شکل بلورها: منشوری
محل پیدایش: زئیر
آزوریت (Azurite)
که معرف رنگ آبی است گرفته شده است.lazaward از کلمه فارسی لاجورد وجه تسمیه:
سیستم تبلور: مونوکلینیک
سختی: 3.5-4
وزن مخصوص:3.7-3.9
رده بندی: کربنات
رخ: ناقص
جلا: شیشه ای
شفافیت: شفاف - کدراپاک
نوع سختی: شکننده
اشکال ظاهری: بلور- اگرگات دانه ای - خاکی- درخشان
ژیزمان: آلمان غربی ، فرانسه ، URSS خیلی فراوان ، شیلی ، استرالیا و امریکا
خواص شیمیایی: حل شونده در اسیدها و آمونیاک
ترکیب شیمیایی: CuO=69.24% CO2=35.53% H2O=5.23%
رنگ کانی: آبی لاجوردی
رنگ اثر خط: آبی روشن
تشابه کانی شناسی: لیناریت - ویویانیت - لازوریت
پاراژنز: کالکوزین - کوپریت - مالاکیت - لیمونیت
منشا تشکیل: ثانوی
شکل بلورها: تابولار - منشورهای کوتاه و پهن
محل پیدایش: نامیبی
کاربرد: كاني زيباي آبي رنگ مس داري كه معمولا در جواهرآلات به كار برده مي شود رنگ آن از آبي بسیار تیره آبی کمرنگ متغییر است.این کانی به عنوان رنگی برای نقاشی ها و الیاف تجملی بکار برده می شد.
سایر توضیحات: اين كاني گاهي به منظور افزايش رنگ و سختي آن توسط واكس بی رنگ پوشيده و يا به پلاستيك آغشته مي شود. پوشش پلاستيك به دليل ناپايدار بودن اين كاني است زيرا در برابر هوا با گذشت زمان اين كاني رنگ آبي خود را از دست مي‌دهد و به فرم پايدار خود كه همان مالاكيت سبزرنگ است تبديل مي‌شود.
کریزوکولا Chrysocolle
وجه تسمیه: Khrusos یعنی طلا و Kolla از کلمات یونانی به معنی چسب گرفته شده است
سیستم تبلور: آمرف
رده بندی: سیلیکات
جلا: شیشه ای - کدر
شفافیت: نیمه کدر
سختی:4
اشکال ظاهری: قلوه ای - استالاکتیت - اگرگات خوشه ای - توده ای - خاکی
ژیزمان: آلمان غربی ، مکزیک ، شیلی ، امریکا URSS ;فراوان
خواص شیمیایی: ناپایدار
رنگ کانی: سبز -آبی - سبز تا آبی
رنگ اثر خط: سبز روشن
تشابه کانی شناسی: اوریچالکیت
پاراژنز: کوپریت - آزوریت - مالاکیت و غیره
منشا تشکیل: ثانوی
شکل بلورها: منشوری - آسیکولارش
محل پیدایش: چک و اسلواکی
(Variscite) واریسکیت
وجه تسمیه: variscia از نام قدیمی در آلمان شرقی گرفته شده است .
Al(PO4).2H2O فرمول شیمیایی:
سیستم تبلور: ارترومبیک
رده بندی: فسفات
کلیواز: کامل مطابق با سطح /010
جلا: مات - چرب
شکستگی: صدفی
شفافیت: نیمه کدر
سختی:4
اشکال ظاهری: آگرگات توده ای - دانه های نیمه شکل دار
ژیزمان: کمیاب ; آلمان شرقی ، اطریش ، چک و اسلواکی ، امریکا ، بولیوی و غیره
خواص شیمیایی: ذوب ناشدنی KOH – آن راحل می کند.
ترکیب شیمیایی: Al2O3=32.26% P2O5=44.94% H2O=22.8% همراه با ادخال های As,Fe
رنگ کانی: بیرنگ - سبز آبی - سبز
رنگ اثر خط: سفید
تشابه کانی شناسی: واولیت
پاراژنز: واولیت - بولیواریت - لیمونیت و غیره
منشا تشکیل: ثانوی
شکل بلورها: پسودواکتائدر - منشوری
محل پیدایش: آمریکا
با سلام.من سارا ماسوری دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معدن هستم.امیدوارم مطالب برای شما دوست عزیز مفید و موثر باشد.در آخر از این که از وبلاگ دیدن کردید،سپاسگزارم.نظر یادتون نره ممنونم.