خانواده یاقوت
ياقوت سرخ (Ruby)
وجه تسمیه: ازکلمه یونانی روبنوس به معنای سرخ گرفته شده است.
فرمول شیمیایی: AL2O3
رنگ: قرمز(فلز رنگ سازدر یاقوت سرخ ،کروندوم است.)
جلا : شيشه اي
سختي : سختی یاقوت سرخ وکبود به جهت کریستالوگرافی بستگی داردودرجهات مختلف متغییر می باشدازاین ویزگی جهت تراش استفاده می شود سختی یاقوت(9)است.
وزن مخصوص : 4
ضریب شکست: 1.76-1.77
كليواژ : ندارد
سيستم كريستالي : هگزاگونال
شفافیت : مات، نيمه شفاف، شفاف
پديده چند رنگي : قوي، زرد، قرمز، قرمز بيرنگ
وزن مخصوص:علت زیاد بودن وزن مخصوص آن این است که یونهای اکسیژن بسته متراکمی بوجود میآورند که در آن یونهای آلومینیوم در موقعیت اکنائدریک خود با خواص بسیار کم قرار گرفتهاند.
محل پيدايش:
كشور برمه منبع بهترین یاقوتهای سرخ دنيا است. در این کشور یاقوتهای سرخ در سنگ آهکهای دگرگونی يافت مي شود. كشورهاي ديگري مانند كامبوج ، تايلند وسريلانكا ياقوت هايي با کیفیت پایینتر از یاقوتهای برمه را دررسوبات آبرفتی بدست آورده اند.
سرگذشت یاقوت سرخ :
. این سنگ در اروپا در اواخر قرون وسطی ، سنگ مورد علاقه كشیشان بود؛ آن را روی انگشتر می گذاشتند و می گفتند از بهشت آمده است. «یاقوت» بین سنگهای قرمز بیشترین خواهان را دارد و با ارزش ترین است. پس از الماس، یاقوت قرمز سخت ترین كانی محسوب میشود و در سایزهای بالاتر از پنج قیراط ، از الماس با ارزش تر است. در میان جواهرات به «سلطان سنگها» شهرت دارد.
یونانیان اعتقاد داشتند كه این سنگ به صاحبش نیروهای خاصی از جمله سلامتی ، دانش ، ثروت و موفقیت در عشق میدهد. همچنین آنها معتقد بودند اگر در سمت چپ لباس روی سینه با سنجاق سنگ یاقوتی بگذارند ، زندگی آنها همراه با صلح و صمیمیت می شبود و اگر سربازی آن را با خود داشته باشد شكستناپذیر می شود.
فلز رنگساز یاقوت قرمز« كروم» است. امروزه ذخایر یاقوت در برمه، تایلند ، سریلانكا و تانزانیا و معدن جدیدی در ماداگاسكار وجود دارد. بهعلاوه ، یاقوتهای قرمز را در كشور تولید كننده تراش می دهند. در بازار، انواع یاقوت قرمز بدلی مخصوصاً به شكل شیشه و دوبلت (DOBLET) یافت می شود. سنگ های مشابهی نیز وجود دارد كه رنگ آن مثل یاقوت قرمز است، اما در حقیقت آنها سنگ های گرانبهای دیگری هستند؛ از جمله اسپینل(SPINEL)، گارنت(GARNET) و نوعی تورمالین قرمز (RED TOURMALINE).
به تازگی یاقوتهای قرمز مصنوعی با خواص فیزیكی و اُپتیكی شبیه یاقوت نیز ساخته شده است.
یكی از نشانهها برای تشخیص یاقوت اصل از بدل آن است كه سنگ ِاصل، اشعه فرابنفش را از خود عبور می دهد و انواع مصنوعی این ویژگی را ندارند.
یاقوت سرخ یكی از گرانبهاترین سنگهای جواهر محسوب می شود.
یاقوتهای معروف:
- درشت ترین یاقوت سرخ قابل تراش كه یافت شده 400 قیراط وزن دارد و در كشور برمه كشف شده است.
- یكی از درشت ترین یاقوتهای سرخ مشهور جهان «یاقوت سرخ ادوارد» است با وزن 167 قیراط كه در حال حاضر در موزه علوم طبیعی لندن قرار دارد.
- یاقوت سرخ ریوز(REVEES) با وزن 138 قیراط در ایالات متحده آمریکا است.
- یاقوت سرخ لانگ استار(LONG STAR) با وزن 100 قیراط در موزه علوم طبیعی نیویورك نیز از معروف ترین یاقوتها هستند.
- جالب ترین یاقوت سرخ ، یاقوتی با نام «صلح» به وزن 43 قیراط است كه چون تاریخ كشف آن در سال 1919 میلادی همزمان با پایان یافتن جنگ جهانی اول بوده، آن را به این نام خواندهاند
ياقوت کبود ( Blue Sapphire)
وجه تسمیه: ازکلمه یونانی سافیر به معنای آبی گرفته شده است.
فرمول شیمیایی:AL2O3
رنگ: آبی - گاه زرد یا سبز-ارغوانی گاهی سیاه
سختی :9
ضریب شکست:1.76-1.77
وزن مخصوص:4-3.99
شفاف : مات، نيمه شفاف، شفاف
شکل بلورها: بی پیرامیدال - منشوری - ندرتا پهن و کوتاه
ژیزمان: تقریباََ کمیاب ; آبرفتهای سری لانکا ، در بیرمانی ، هند ، چین ، کامبوج ، استرالیا ، کنیا ، زامبیا ، تانزانیا ، آنگولا ، فنلاند و چک و اسلواکی
خواص شیمیایی: در اسیدها نامحلول است - ذوب نمی شود.
ناخالصی ها: از جنس روتیل سوزنی می باشد که سبب ایجادجلای ابریشم گونه می شود.برطبق عقیده بعضی جواهرشناسان اگر مقداراین ناخالصی ها زیاد باشد پدیده چشم گربه یا آستریزم در یاقوت کبود دیده می شود اما عده دیگری از جواهرشناسان براین عقیده نیستند وعلت این پدیده را وجود کانالهای باریک ومتقاطع در سه جهت کریستالوگرافی ذکر کرده اند.
کاربرد: سنگ قیمتی و تزئیناتی
محل پیدایش: سری لانکا
Ti - Fe - Cr -V - Ni - Mn با انکلزیون های Al=52.91% O=47.9% ترکیب شیمیایی:ترکيب شيميایي اين سنگ اکسيد آلومينيوم است که عامل رنگ آهن يا تيتانيوم است. رنگ اين سنگ داراي دامنه گسترده اي است و از سايه آبي بسيار کم رنگ تا تن بسيار آبي و سبز متغير است.
از نظر شرايط تشکيل اين کاني در نفلين سيانيت هاي پگماتيتي و نيز در شرايط دگرگوني همبري و هورنفلس ها تشکيل مي شوند.
بهترين منابع یاقوت کبود در استراليا , تايلند, سري لانکا , ميانمار (برمه) , ماداگاسکار و مونتانا واقع است.
تعداد زیادی ياقوت كبود با وزن بیش از از 100 قیراط تا به امروز در اين كشورها يافت شده است
تنها به كمك دستگاههاي خيلي پيشرفته ميتوان ياقوتهاي طبيعي را از نوع مصنوعي امروزي آن تشخيص داد.
سايههاي قهوهاي موجود در رنگ بعضي ياقوتهاي سرخ به علت وجود مقدار بسيار ناچيزي فلز آهن در تركيب شيميايي آن ميباشد.
یاقوتهای سرخ سیر ( که به خون کبوتری معروف است ) بیشترین ارزش را دارد.
یاقوت كبود یا سافیر (SAPPHIRE) سمبل واقعیت، وفاداری، عقل و تفكر است چنانكه گاه آن را «سنگ خردمندان» نیز می نامند.
در قرن نوزدهم جواهر شناسان متوجه شدند كه یاقوت كبود از خانواده كروندوم و عنصر رنگ در آن آهن و تیتانیوم است.
دو معدن مهم در تایلند كه شهرت جهانی دارند عبارت اند از معدن چانتابوری(CHANTABURI) و كانجانبوری؛ كه چانتابوری محل عمده معاملات سنگ یاقوت است.
اصولاًتایلنداز مشهورترین مراكز مهم تراش سنگ یاقوت و دیگر انواع سنگ های جواهر است. تایلند در حال حاضر یكی از كشورهای عمدهِ صادر كننده در این زمینه محسوب می شود.
به علاوه از قدیم معادن یاقوت كبود كشمیر در دنیا شهره بوده است، زیرا انواع سافیر استخراجی از این منطقه رنگ و جلای بسیار زیبا و مرغوبیت خاصی دارند.
سفیرهای درشت و مرغوب بسیار كمیابند و بعضی از انواع آن شهرت جهانی دارند.
یاقوتهای کبودمعروف:
- «ستاره هند» با وزن 536 قیراط در موزه علوم طبیعی نیویورك.
- «ستاره آسیا» به وزن 330 قیراط و «ستاره نیمه شب» به وزن 116 قیراط كه در آمریكا در موزه نگهداری می شوند.
- دو نگین یاقوت كبود به نام های «ادوارد» و «استوارت» در تاج پادشاهی انگلستان وجود دارد كه از یاقوتهای معروف هستند.
امروزه یاقوتهای كبود مصنوعی با خواص مشابه بلورهای طبیعی تولید شده است. از سوی دیگر، به تازگی با رواج طلای سفید، استفاده از یاقوت كبود در ساخت انواع زیورآلات - بهخصوص گردن آویز - متداول شده است. به علاوه، ساخت انواع حلقه نامزدی با یاقوت كبود در اوایل قرن بیستم باب شده كه هنوز- مخصوصاً در اروپا - مورد علاقه خانمها به ویژه دختر خانمهاست.
با سلام.من سارا ماسوری دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معدن هستم.امیدوارم مطالب برای شما دوست عزیز مفید و موثر باشد.در آخر از این که از وبلاگ دیدن کردید،سپاسگزارم.نظر یادتون نره ممنونم.